Aleksandar Shushnyar 1995 yil 19 avgustda Avstraliyaning Pert shahrida tavallud topgan. Futbolchi bo'lish orzusidagi bolakay 13 yoshidayoq Pertni tark etib, Serbiyaga yo'l oldi. 

Markaziy himoyachi professional faoliyatini Evropada boshlab, 2013 va 2014 yilgi mavsumlarda Litvaning "Ekranas" klubi safida to'p tepdi. Keyinchalik u Avstraliyaga qaytib, 2015 yil Premer-liga vakili "Pert" jamoasida o'ynadi. Uning keyingi manzili "Lietava" klubi bo'ldi va u erda 2016 yilgi mavsumni o'tkazdi.

Shundan so'ng futbolchi Ruminiya 1-ligasi ishtirokchisi "Gaz Metan" bilan shartnoma imzoladi. Ushbu jamoada qishki tanaffusga qadar o'ynagach, Chexiyaga yo'l oldi va "Teplice" safiga qo'shildi. Bir yil o'tib, Chexiyaning yana bir klubi – "Mlada Boleslav" azosiga aylandi. 2018 yilning 24 iyulida u "Jilina" (Slovakiya) klubiga olti oylik ijara asosida o'tdi. 2019 yil 28 fevralda esa faoliyatini Janubiy Koreya K-Ligasi vakili "Pusan"da davom ettirdi.

2020 yil oktyabr oyida Shushnyar A-Liga klubi "Makartur" safiga kelib qo'shildi va 2023 yilning may oyida jamoani tark etdi. 2023 yil sentyabrida u yana A-Ligaga qaytib, "Pert Glori" bilan shartnoma tuzdi. 2024 yil may oyida himoyachi "Pert Glori"dan ketib, "Nyukasl Jets"ga o'tgani malum qilindi. 2025 yil 22 dekabrda klub Shushnyar bilan shartnoma o'zaro kelishuv asosida bekor qilinganini elon qildi.

2026 yilning yanvarida 31 yoshli futbolchi Toshkentning "Lokomotiv" klubi bilan shartnoma imzoladi.

Shushnyar dastlab Serbiya sharafini himoya qilgan bo'lib, 2011 yilda U-17 terma jamoasi safida bitta o'yinda maydonga tushgan. Biroq 2018 yil yanvariga kelib, u Avstraliya futbol associaciyasi etiborini tortdi va mamlakatning 23 yoshgacha bo'lgan terma jamoasida debyut qildi.

U 2018 yil mart oyidagi o'rtoqlik o'yinlari uchun Bert van Marveyk tomonidan shakllantirilgan tarkibga kiritilib, ilk bor milliy terma jamoadan chaqiruv oldi. Shushnyar Avstraliya terma jamoasidagi ilk o'yinini 2018 yil 23 mart kuni Norvegiyaga qarshi o'rtoqlik bahsida o'tkazdi.

* * *

Ehtimol, Evropaning kichik shaharchalari haqida Pertdagi aksariyat tengqurlarimdan ko'ra ko'proq malumot bilsam kerak. Bir nechta shaharda yashab ko'rdim. Serbiyadan Litvagacha, Ruminiya, Chexiya, Slovakiya – 13 yoshimda Avstraliyani tark etganimdan beri anchagina masofani bosib o'tdim va bir qancha klublarni almashtirdim.

O'smirlik chog'imda dunyoning narigi chetida mustaqil yashashning o'z qiyinchiliklari bor edi. Ammo ortga nazar tashlab, hech narsani o'zgartirmagan bo'lardim.

Bu inson sifatida matonat va moslashuvchanlikni, turli futbol falsafalari va taktikalarini, shuningdek, bir qancha tillarni o'rganishimga yordam berdi.

Ulg'ayish davrim o'zimni qayta-qayta isbotlash bilan o'tdi. Ushbu tajribalarimning barchasini Avstraliya terma jamoasida qo'llay olganimdan xursandman va buni yana takrorlashni juda xohlardim.

Oilamizda futbolga qiziqish doim yuqori bo'lgan. Otam Kosta Germaniyada tug'ilgan, kelib chiqishi serb, lekin uch yoshligida oilasi bilan Avstraliyaga ko'chib o'tgan. U Sidneyning APIA klubida ozroq futbol o'ynagan, lekin bu ko'proq qiziqish uchun edi. Onam Barbara asli pertlik. Ularning ikkovi ham yoshligimda qo'llab-quvvatlashgan, hatto Evropadagi o'yinlarimni kuzatish uchun tunda budilnikni sozlab qo'yishardi.

Otam mendan futbolchilik faoliyatini davom ettirish uchun Serbiyaga borishga qiziqishim bor-yo'qligini so'ragan. O'shanda 13 yoshda edim. Bu nimani anglatishini to'liq tushunmasdim. Evropada yashash, futbol o'ynash, pul topish katta sarguzashtdek tuyuldi. Rozi bo'ldim.

Pertni tark etib, Apatin shahrida xolam Jaklina va jiyanim Deyanni yashaydigan uyga ko'chib o'tdim. Dunay daryosi bo'yida joylashgan shaharchada taxminan 30 ming kishi istiqomat qilardi. Shahar 500 yildan ortiq tarixga ega, lekin hozirgi kunda biroz tamirtalab ahvolga kelgan. U erda markaz, bir nechta kafe va restoranlar bor, xolos.

Men uchun eng katta qiyinchilik – til edi. Serb tilini oz-moz tushunardim, lekin gapira olmasdim. Ikkinchi divizion vakili "Mladost Apatin" jamoasida o'ynardim va futbol atamalarini yaxshi tushunardim, lekin odamlar bilan kundalik muloqot murakkab kechardi.

Jiyanim serb tilini o'rgatdi, ayni paytda Avstraliyadagi masofaviy talimni onlayn davom ettirdim. Vaqt mintaqalaridagi farq tufayli buning mashaqqati bor edi, albatta, lekin bu meni mashg'ulotlar va o'yinlar oralig'ida band qildi.

Ko'p o'tmay serb tilida ravon gapira boshladim va hayot ancha engillashdi. "Mladost Apatin"da sakkiz oy to'p tepdim va bir necha kishi o'yinlarimni payqadi. Meni "FK Rad" ko'rigiga taklif qilishdi va yakunda Belgraddagi "Qirol Pyotr I" stadioniga yo'l oldim.

Taxminan shu vaqtlarda Serbiyaning 17 yoshgacha bo'lgan terma jamoasidan chaqiruv bo'ldi. Pechincida o'tgan U-17 Evropa chempionati doirasida Armanistonga qarshi o'yinda zaxiradan maydonga tushdim, Litva va Uelsga qarshi o'yinlarda esa o'zimni ko'rsatishimga imkoniyat berilmadi.

Ammo Avstraliya har doim vatanim bo'lgan. Dunyoning qaerida bo'lmay, Avstraliya doimo qalbimda edi.

Serbiyada vaqtim chog' o'tayotgandi, ammo Litva A Ligasida ishtirok etuvchi "Ekranas", yani "ko'k-qizillar" libosini kiyish imkoniyat paydo bo'ldi. Ular Evropa Ligasida qatnashayotgandi va agentim bilan bu qaror faoliyatimda oldinga tashlangan qadam bo'lishi mumkinligini muhokama qildik.

Nevejis daryosi bo'yidagi Panevejis shahriga ko'chib o'tdim. Ajoyib tarixga ega yana bir kichik Evropa shaharchasini Ikkinchi jahon urushi paytida sovetlar, keyin nemislar va yana sovetlar bosib olgan. U mashhur Xochlar tepaligi joylashgan Shyaulyaydan uzoq emas.

Litvaga kelganimda 17 yoshu 10 oylik edim va o'yinga ruxsat olish uchun ikki oy kutishimga to'g'ri keldi. Keyin esa darhol ishga kirishdim, jumladan, Evropa Ligasi saralash o'yinlarida qatnashdim.

Belfastda "Kruzeyders"ga qarshi javob o'yinida jamoadoshim Dovidas Norvilasning burchakdan uzatmasidan so'ng bosh bilan gol urganimda 18 yosh edim. Unutilmas lahza bo'lgandi.

Qiyinchiliklar ham bo'ldi. Til yana to'siqqa aylandi. Eski sovet o'lkalaridagi mentalitetga ko'nikish uchun ancha vaqt kerak bo'ldi.

Bazilar ochiqko'ngil edi, boshqalar esa qo'pol. Bilmadim nega, lekin mening tajribamda kichik shaharlar katta shaharlarga qaraganda shafqatsizroq tuyuladi. U erdagi odamlar bilan til topishish qiyinroq.

Ko'ngildagidek o'tmagan mashg'ulot yoki mag'lubiyatdan so'ng mahalliy yigitlarning g'azabi sizga qaratilishi mumkin. "Hammasiga sen aybdorsan" qabilida. Maydonda o'n bir kishi o'ynaydi, lekin negadir barmoq birinchi bo'lib chet ellikka niqtaladi. 

Ismim Bolqon xalqlariga xos bo'lgani uchun ko'pchilik meni serb deb o'ylardi. Bazilar hatto avstraliyalik ekanimni bilishmasdi. Bunga etibor bermasdim. Dunyoning qaysi burchagida ekanligimizni hisobga olsak, ular uchun Serbiyadan bo'lishim mantiqliroq tuyulardi. Bazan avstraliyalik bo'lishdan sizni kamsitish uchun foydalanishadi. "U Avstraliyadan. O'zini bizdan zo'r deb o'ylaydi. Bu yigit bu erda nima qilib yuribdi?" kabi qarashlar bo'lardi.

Bularning barchasi avvaliga qattiq tasir qildi. Keyin etibor bermaslik kerakligini tushundim. Bu ruhan kuchli bo'lishni o'rgatadi. Siz futbolga etibor qaratishingiz, nima uchun u erda ekanligingizni bilishingiz va har hafta o'zingizni isbotlashingiz kerak.

Bu sizni chiniqtiradi. U erga borganim va shunday voqealarni boshdan kechirganimdan xursandman. Bu tajriba tufayli yaxshiroq inson va futbolchiga aylandim.

"Ekranas"da bir necha mavsum, keyin esa olti oy davomida mamlakat markazidagi shaharcha – "Yonava"da o'ynadim.

Litva qishi o'ziga xos tajriba edi. Bir safar minus 28 daraja sovuqda mashg'ulotga borganim esimda. Nafas olganda ko'krak qafasi og'rirdi. Shunday kunlardan keyin uyga qaytib, ijtimoiy tarmoqlarda do'stlarimning plyajda tushgan suratlarini ko'rish yoqimsiz tuyulardi!

Yonavadan Ruminiyaning "Gaz Metan Mediash" klubiga o'tdim. Mediash – Transilvaniyadagi eng qadimiy shaharlardan biri, uning yoshi taxminan 900’ga teng. Mediash ishlab chiqarish va tabiiy gaz markazi hisoblanadi.

Jamoa bilan bazada yashadim. Nonushta, tushlik va kechki ovqatni birga qilardik. Tashqariga unchalik ko'p chiqmasdik.

Biroz zerikarli bo'lishi mumkin, ammo vaqt o'tkazish uchun qo'shimcha shug'ullanish imkonini berdi. Bekor o'tirgandan ko'ra sport zalga va hovuzga borish yaxshiroq variant deb o'ylardim.

"Gaz Metan" yaxshi jamoa edi va mavsum o'rtalarida Ruminiya 1-ligasida peshqadamlik qilayotgandik. Keyin hujjatlarim bilan bog'liq muammolar chiqdi va ular meni qo'yib yuborishdi. Mavsumni Chexiyaning "Teplice"sida yakunladim. Ularni asos solgan kompaniya sababli "Shishasozlar" deb atashadi.

Ruminiya ligasi futbolga yondashuvda ko'proq taktik va texnik, Chexiya ligasi esa jismoniy kuchga asoslangan. Men yurgan yo'limda turli futbol uslublarini o'rganib bordim. Buni o'zim uchun yutuq deb bilaman. O'yinimni turlicha fikrlash tarzlariga moslashtira olaman.

Shuningdek, men yashagan turli mamlakatlardagi turlicha hayot tarziga moslashishimga to'g'ri keldi. Bu meni bag'rikeng va mustaqil qildi deb o'ylayman. O'smirligimdan yolg'iz yashardim. Ovqat pishirish, tozalash, bozor-o'char qilish – bularni ota-onamsiz mustaqil bajarishni o'rgandim.

2017 yil oxirida "Mlada Boleslav"ga o'tdim. Golgol Mebraxtu o'sha erda edi, shunchaki kofe ichish yoki kechki ovqat uchun yana bir avstraliyalik bilan birga bo'lish ajoyib edi. Biz "Shkoda" avtomobillari ishlab chiqariladigan kichik sanoat shaharchasida yashadik. Pragadan taxminan 50 kilometr uzoqlikda edik. U erda o'tgan vaqtim yoqimli edi.

Yangi mavsum arafasida Slovakiyaning "MSHK Jilina"siga o'tdim. "Jilina" tarixiy klub va Slovakiya Superligasidagi eng muvaffaqiyatli jamoalardan biri. Shahar esa sayohat qilish uchun ajoyib joy. Jilina – hamma joyda qalalar va eski binolar bo'lgan o'sha go'zal eski Evropa shaharchalaridan biri.

Birinchi kunim alo o'tdi va yigitlar meni juda iliq kutib olishdi. Yangi jamoadoshlarim, yangi klub, yangi liga va yangi mamlakat oldida o'zimni qaytadan isbotlashga ishtiyoqim baland edi.

Ko'rdingizmi? Sizga Evropaning kichik shaharchalarini ko'p ko'rganimni aytgandim. 100 mingdan ortiq odam yashaydigan joyga kelsam, o'zimni xuddi Nyu-Yorkda yurgandek his qilaman!

Yillar davomida Avstraliya bilan aloqani uzmadim. Agentim Xosep Gombau Avstraliyaning 23 yoshgacha bo'lgan terma jamoasiga murabbiylik qilgan paytlarda u bilan gaplashib turardi va men har yili uyga qaytganimda agent bilan kofe ichib suhbatlashardim.

Xosep "Uonderers"ga o'tgach, Ante Milichich olimpiya terma jamoasi murabbiyi etib tayinlandi. U meni Xitoyda bo'lib o'tadigan U-23 Osiyo kubogiga chaqirdi. Boshim ko'kka etdi.

Chaqiruv men uchun juda ko'p narsani anglatardi. Avstraliyani har qanday darajada himoya qilish doim orzum bo'lgan. His-tuyg'ularni ifodalash qiyin edi. Butun ulg'ayish davrimni vatanimdan uzoqda o'tkazdim, ammo vatanim qaerda ekanligi men uchun so'roq ostida bo'lmagan. Avstraliya libosi hayotimga quvonch olib keladi va faoliyatimga yanada joziba baxsh etadi. 

U-23 Osiyo kubogiga chaqiruv "sokkeruz" nazariga tushish uchun ulkan va ehtimol yagona imkoniyatim ekanini bilardim. Men 1995 yilda tug'ilganman, shuning uchun keyingi Olimpiada uchun yoshim kattalik qilardi. 

Afsuski, guruh bosqichidan chiqa olmadik, lekin yaxshi o'ynadim va milliy terma jamoaga nimalarga qodirligimni ko'rsatish uchun qo'limdan kelganini qildim deb o'ylayman.

Chexiyaga qaytganimdan so'ng, telefon jiringladi. Ante qo'ng'iroq qilib, meni Bert van Marveykning mart oyida Osloda Norvegiyaga va "Kreyven Kottej"da Kolumbiyaga qarshi o'rtoqlik o'yinlari uchun kengaytirilgan tarkibiga kiritilganimni aytdi.

Bu xabardan xursand bo'ldim, lekin yakuniy tarkibga kiramanmi-yo'qmi, ishonchim komil emasdi. Kutish taxminan bir hafta davom etdi. Keyin menga yakuniy ro'yxatdan joy olganimni aytishdi. "Mlada Boleslav"da tungi soat 11 edi, uxlashga hozirlanayotgandim. Bir necha soat uxlay olmadim. Oilamga qo'ng'iroq qildim, hayajon va ishtiyoqni tariflab bo'lmasdi.

Ertasi kuni uyg'onganimda buni chin dildan his qildim. Men o'z mamlakatim sharafini himoya qilaman. "Sokkeruz" azosiman.

Norvegiyaga qarshi o'yinning 47-daqiqasida chigalyozdi mashqlarini bajarish uchun chaqirilganimni hech qachon unutmayman. Bu tuyg'uni tasvirlab berolmayman. Menda shunchalik ko'p hayajon va adrenalin bor ediki, umuman chigalyozdi mashqlari kerak emasdek tuyuldi! Yakuniy natija ko'ngildagidek bo'lmadi, lekin o'z mamlakatim uchun 40 daqiqa o'ynaganimdan baxtiyor edim. Kelajakda yana ko'proq o'yin amaliyotiga ega bo'lishga umid qilaman.

Albatta, Rossiyadagi jahon chempionatiga bora olmaganimdan xafa bo'ldim. Yig'inda bor-yo'g'i o'n kun bo'ldim, lekin Bert va uning murabbiylar shtabidan ko'p narsa o'rgandim deb hisoblayman. Jamoa juda ahil edi. Ularning fikrlashi ajoyib edi.

Endilikda qattiq mehnat qilish, yaxshi o'yin namoyish etish va terma jamoa murabbiyining etiborini tortishga umid qilaman.

P.S. Futbolchi haqida malumotlarni qidirish chog'ida Serbiyada yana bir Aleksandar Shushnyar ismli futbolchi borligiga ko'zim tushdi. Qizig'i, u "temiryo'lchilar" himoyachisi bilan tengdosh. Biroq uning otasi Dragomir Shushnyar hisoblanadi.

Yana bir qiziq malumot: Dragomir Shushnyar Serbiya Birinchi ligasining "Radnichki" jamoasida salkam 50 yoshgacha (balki, undan keyin ham) to'p tepgan. 

Jamoadoshlari hazillashib "Bobo" deb chaqiradigan futbolchi bir muddat dastlab katta o'g'li Milan, so'ngra kichik farzandi Aleksandar bilan bir jamoada to'p tepgan.

Aynan shu davrda futbolda kamdan-kam uchraydigan vaziyat yuzaga kelgan. "Radnichki" jamoasi o'rtoqlik uchrashuvida Milanning keyingi jamoasi – "Dolina" klubini qabul qilgan. O'shanda maydonda Shushnyar familiyali naqd uch nafar futbolchi harakat qilgan: Dragomir va Aleksandr "Radnichki" tarkibida, Milan esa raqib – "Dolina" jamoasi safida to'p tepgan.

Oshpaz va oficiantlikdan futbolga. Boake haqida 7 qiziqarli fakt

Basketbol terma jamoasiga chaqirilgan, baliqli maydonda to'p tepgan hamda Jek Chittak muxlisi

Yuzi qonga belangan va agentidan noligan "Dinamo"ning urugvaylik futbolchisi bilan tanishamiz

Oqil Abdubarnoev tayyorladi.